جنبه های نظری و عملی ایمان در خمسۀ نوایی

عنوان مقاله: جنبه های نظری و عملی ایمان در خمسۀ نوایی  
نویسنده:سید عارف احمد اوغلو
Doi: http://dx.doi.org/10.48117/Diwan.2024.35
ORCID: 0000-0000-0000-0000

چکیده:
روند توسعة تاريخ انديشة اسلامى نشان مى دهد كه موضوع ايمان در زندگى اجتماعى و فرهنگى جامعه مسلمان جايگاه مهمى دارد؛ بديهيست كه باور هاى دينى در شكل گيرى فرهنگ، هنر، شعر، ادبيات و اخلاق آنها فوق العاده مؤثر بوده است. البته علت اصلى اين امر بستگى به محوريت دين در تمام امور زندگى مسلمانان دارد. به همين دليل مسائل ايمانى، همانطور كه در ادبيات ديگر كشورهاى اسلامى ديده ميشود، از طريق ابعاد مختلف ادبى در ادبيات تركى-اسلامى نيز انعكاس يافته است. بعضى از شاعران اشاره هاى كوتاهى به اين مسائل نموده اند، در حالى كه بخش ديگرى از شعرا ايمان را به عنوان پديدة اصلى تلقى نموده و آن را با جزئيات دراشعار خويش مورد بررسى قرار داده اند. امير على شير نوايى از شاعران دسته دوم است. وى در دفتر اول »خمسة« خود به نام »حيرت الأبرار« معلومات رضايت بخشى را در مورد ماهيت و اصول ايمان تحت عنوان »شرح ايمان« ارائه ميدهد. فقط آنچه كه او را از ديگران متفاوت مى كند اينست كه ضمن بررسى جنبة نظرى، جنبة تطبيقى وعملى ايمان را نير فراموش نمى كند و خاطر نشان مى سازد كه ايمان نظرى وعملى بايد در زندگى مسلمانان انعكاس پيدا كند. بنا براين تأكيد او، بر روابط ايمان، عمل و اخلاق متمركز ميباشد.

کلمات کلیدی: واژه هاي كليدى: كلام، نوايى، خمسه، ايمان، نظرى، عملى.

Özet:
İslam düşünce tarihinin gelişim süreci, iman konusunun Müslüman toplumun sosyal ve kültürel hayatında mühim yer edindiğini; onların kültür, sanat, şiir, edebiyat ve ahlak anlayışlarının oluşumunda son derece etkili olduğunu göstermektedir. Bunun, imanın dinin merkezinde yer alması ve Müslüman hayatın bu merkez etrafında şekillenmesiyle yakın ilişkisi vardır. Bu nedenle imanî meselelerin, diğer Müslüman milletlerin edebiyatında olduğu gibi Türk-İslam edebiyatında da çeşitli edebî türler vasıtasıyla işlendiği görülmektedir. Bir kısım şairler bu konuya kısaca atıfta bulunmakla yetinirken, diğer bir kısmı ise imanı temel bir problem olarak şiirlerinde detaylı incelemişlerdir. Bu ikinci kısma giren şairlerden biri de Ali Şir Nevayi’dir. O,Hamse adlı eserinin birinci mesnevisi Hayretü’l-Ebrâr’da “imanın şerhi” başlığıyla imanın mahiyeti ve esasları hakkında doyurucu bilgiler vermektedir. Ancak onu farklı kılan ise konunun nazari boyutuna değinirken yaşanan/pratik bir iman olgusunu da ön plana çıkararak iman-amel/ahlak-yaşam ilişkisine vurgu yapmasıdır
Anahtar kelime:
Kelam, Nevayi,Hamse, İman, Teorik,Pratik.

دانلود مقاله 

Show More
Back to top button