دوکتور محمد صالح راسخ

پوهاند دوکتور محمد صالح راسخ فرزند ملا محمد قلی در سال ۱۳۴۱ در قریه باغبوستان ولسوالی اندخوی ولایت فاریاب در یک خانواده روحانی بدنیا آمد. تعلیمات ابتدایی را در مکتب متوسطه قرغان و دوره بکلوریا را در لیسه ابو مسلم اندخوی به پایان رسانید. بعد از سپری نمودن امتحان کانکور در سال ۱۳۵۸ به فاکولته ادبیات و علوم بشری پوهنتون کابل شامل شده و در سال ۱۳۶۱ از آن فاکولته فارغ گردید و در سال ۱۳۶۲ شامل کدر علمی فاکولته ادبیات و علوم بشری آن دانشگاه شده است و تا سال ۱۳۷۱ در آن دانشگاه مشغول تدریس بود. از سال ۱۳۶۳ تا سال ۱۳۶۵ پروگرام ماستری را طور داخل خدمت سپری نموده و دیپلوم ماستری خویش را در رشته زبان و ادبیات دری از آن فاکولته بدست آورد. در سال ۱۳۷۱ با مشتعل شدن جنگها به مزارشریف آمد و به فاکولته ادبیات و علوم بشری دانشگاه بلخ تبدیل شده و تا هنوز در این دانشگاه مصروف وظیفه میباشد .

          دوکتور صالح راسخ غیر از وظیفه رسمی خود در دانشگاه به صفت عضو هیأت رهبری نویسندگان جوان افغانستان، عضو شورای مرکزی انجمن نویسندگان افغانستان، عضو افتخاری اکادمی علوم در کمیسیون تاریخ ادبیات، معاون انجمن فرهنگی امیر علیشیر نوایی نیز وظیفه اجرا نموده است. در لویه جرگه تصویب قانون اساسی افغانستان از سوی مردم شریف ولسوالی اندخوی به صفت نماینده مردم انتخاب و اشتراک کرد و در جمع وکلای شمال در جهت رسمیت یافتن زبانهای ترکی در جلسات لویه جرگه سعی نمود.

تا هنوز کتب و رسالاتی را در گستره ادبیات، فرهنگ و تاریخ و فولکلور شناسی به چاپ رسانیده و برخی از آثارم آماده چاپ میباشد که از مهم ترین آن نام میبرم:

 ناصرخسرو و قرن پنجم هجری –

 ایران فردوسی را دریابیم –

 تاریخ و فرهنگ ترکمنها –

 مفهوم فولکلور و بخشهای آن –

وقتی که صلح باشد (برای کودکان و نوجوانان) –

 بررسی جنبه های زبانی و هنری شعر مکتب هندی –

 فرهنگ ترکمنی به دری (فرهنگ راسخ) –

 ترجمه داستانهایی از مثنوی به زبان ترکمنی  تحت عنوان «نی دیلماجی» –

 تصحیح و چاپ «شجره تراکمه» اثر ابوالغازی بهادر خان –

تاریخ ادبیات ترکی (کتاب درسی برای صنوف مختلف دیپارتمنت اوزبکی) –

عرفانی ادبیات (کتاب درسی برای صنف چهارم دیپارتمنت اوزبکی) –

نظریات ادبی ( کتاب درسی برای صنوف مختلف دیپارتمنت دری) –

 فن نگارش (کتاب درسی برای صنوف مختلف دیپارتمنت دری) –

 نفد ادبی (کتاب درسی برای صنوف مختلف دیپارتمنت دری) –

اصول تحقیق (کتاب درسی برای صنوف مختلف دیپارتمنت دری) –

 تصحیح و تهیه متن داستان زهره و طاهر –

 پیشهادی در باره املا و رسم الخط ترکمنی –

 بررسی لهجه های زبان ترکمنی افغانستان (تیزس دوکتورا) –

 مقایسه لهجه خلمی و بخارایی و برابرگذاری آن با زبان معیاری دری –

افزون بر اینها در حدود پنجاه مقاله در زمینه های هنر، ادبیات، فرهنگ و تاریخ در مجله، مجموعه ها و جراید به چاپ رسانیده است

          در سیمینار های بین المللی در داخل و خارج کشور اشتراک نموده مقالاتی را ارائه کرده است که ذیلا اشاره مینمایم

ـ سیمینار بین المللی «حکیم ابوالقاسم فردوسی» منعقده کابل ـ (ایران فردوسی را دریابیم)

ـ سمینار بین المللی «حکیم ناصر خسرو» منعقده کابل ـ ( پرخاش در دیوان حکیم ناصرخسرو بلخی)

ـ سمینار بین المللی «تاریخ و مدنیت ترکمن ها» ـ منعقده عشق آباد (پیدایش خلق ترکمن)

ـ سیمینار «مقام علمی میرزا اولوغ بیک»  منعقده مزارشریف ـ (نگرشی بر اوضاع سیاسی و فرهنگی عهد زندگانی میرزا اولوغ بیک)

ـ سمینار بین المللی « سلطان سنجر» منعقده عشق آباد ـ (ویژه گیهای مدنیت عهد سلطان سنجر سلجوقی)

ـ سمینار «شعر معاصر افغانستان»  منعقده کابل ـ (ویژه گیهای شعر معاصر ترکمنی)

ـ سیمینار «رسمیت یافتن زبان های ترکی ـ از حرف به عمل» منعقده مزارشریف ـ (تقسیم بندی زبانهای ترکی و ویژه گیهای آنها)

ـ سمینار بزرگداشت مقام «خواجه احمد یسوی» ـ منعقده مزارشریف ـ (زندگینامه خواجه احمد یسوی)

ـ ورکشاپ «راه های انکشاف زبانهای ترکی» ـ منعقده شهر برلین جرمنی (درباره الفبا و رسم الخط زبان ترکمنی)

ـ سیمینار علمی بین المللی  «مقام عرفانی و ادبی شیخ ابوسعیدابوالخیر» ـ منعقده عشق آباد (شیخ ابوسعیدابوالخیر به مثابه شاعر)

ـ سیمینارعلمی بین المللی «محمود کاشغری اساس گذار ترکولوژی» ـ منعقده عشق آباد (ویژگیهای ادبی دیوان اللغات الترک)

ـ سیمینار علمی ابوشکور بلخی ـ منعقده مزارشریف ـ (نگرشی بر اوضاع سیاسی و فرهنگی دوره زندگانی حکیم ابوشکور بلخی)

ـ سیمینار علمی مولانا جلال الدین محمدبلخی منعقده مزارشریف ـ  (ویژگیهای عرفانی وفلسفی اشعار مولانا)

ـ سیمینار علمی «مخدومقلی فراغی ـ منعقده کابل  ـ (نحوه ستیزندگی در دیوان مخدومقلی فراغی)

ـ  سیمینار علمی  پیام مولانا جلال الدین به امروزیان ـ منعقده کابل ـ (مولوی پژوهی و مولوی دوستی در غرب)

– سیمینار بین المللی« ترکولوژی بعد از یک صدو بیست سال کشف کتیبه های اورخون»- منعقده انقره  – ترکیه (ترکولوژی در افغانستان: گذشته، امروز و فردا)

ـ کنفرانس بین المللی گفتگو های امنیتی هرات ـ تمدن اسلامی، رکود و رستاخیز دوباره، منعقده شهر هرات (نقش امیرعلیشیر نوایی در استحکام و انکشاف تمدن دوره تیموری)

ـ سیمینار زبان ترکمنی (وضعیت کنونی زبان ترکمنی در افغانستان) منعقده انقره ـ ترکیه

ـ سمپیوزم بین المللی مکتب امنیتی هرات (منعقده کابل) ۱۳۹۸: (انعکاس دولتداری خوب در قوتدغوبیلیک).

ـ  و سایر کنفرانسها و ورکشاپها در زمینه زبانها و ادبیات دری، ترکمنی و اوزبیکی

 استاد راسخ برنده جایزه ادبی «ناصرخسرو» از سوی کانون فرهنگی حکیم ناصرخسروبلخی و جایزه «نوایی» از سوی انجمن نویسندگان افغانستان میباشد. همچنین به پاس خدامات فرهنگی و علمی اش از سوی مقام ریاست جمهوری افغانستان، نشان های عالی دولتی غازی میرمسجدی خان  و میر بچه خان به استاد راسخ تفویض گردیده است.

رتبه علمی استاد راسخ، پوهاند بوده، در سال ۱۳۹۵ از دانشگاه هومبولدت برلین (کشور جرمنی) دوکتورای خود را در رشته زبانشناسی اخذ کرده است. استاد اکنون در دانشگاه بلخ مصروف تدریس و پژوهش است. او در گستره ادبیات، تاریخ، فرهنگ، فولکلورشناسی و اتنوگرافی قلم میزند

دکمه بازگشت به بالا