بررسی حکم مواد مخدر در روشنی فقه حنفی

نویسندگان

DOI::

https://doi.org/10.69892/diwan.2025.124

کلمات کلیدی:

احناف, حکم, فقهی, مواد, مخدر

چکیده

هرچند در منابع فقهی از بعضی انواع مواد نشه­آور؛ هم­چون: چرس، بنگ و حشیش تذکر رفته و فقهای احناف راجع به حرمت آن به­تفصیل سخن رانده اند؛ اما در خصوص مواد مخدر ترکیبی و مصنوعی به‌شکل مفصل سخنی نرفته است. روی همین علت، فقهای احناف در خصوص حرمت و حلت آن با توجه به ضررهای ناشی از آن قائل به‌ تفصیل شده‌اند. تحقیق حاضر در رابطه به تبیین بررسی حکم شرعی مواد مخدر ترکیبی و مصنوعی انجام یافته است. اصل مسأله براین است که پدیدۀ اعتیاد و ناهنجاری رفتار، ناشی از مصرف مواد مخدر از معضلات بزرگ جامعۀ بشری به‌ویژه کشورما انگاشته شده است؛ بنابراین، آشنایی با احکام فقهی مرتبط با مواد مخدر ضروری به نظر می­رسد. هدف اصلی این تحقیق را بیان حکم فقهی استعمال مواد مخدر ترکیبی، مصنوعی و استقراء آراء، نظریات فقهای احناف، تبیین آیات و احادیثی که دلالت بر حرمت استعمال مواد مخدر دارند، تشکیل می­دهد. با توجه به کاربردی بودن موضوع، سعی نگارنده این بوده تا با روش توصیفی- تحلیلی در تحقیق حاضر، موضوع را مورد بررسی قرار دهد. یافته­های تحقیق که از خلال بررسی نظریات فقهای احناف پیرامون موضوع به دست آمده، مبیین آن است که همه انواع مواد مخدر زیر هرنام و نشانی که باشد حرام است.

بیوگرافی نویسندگان

فضل الرحمن فایز، پوهنتون سمنگان

پوهنمل، دیپارتمنت علوم و فرهنگ اسلامی، پوهنحی تعلیم و تربیه مؤسسه تحصیلات عالی سمنگان، سمنگان، افغانستان.

شهاب الدین شهاب، موسسه تحصیلات عالی سمنگان

پوهنمل، دیپارتمنت علوم و فرهنگ اسلامی، پوهنحی تعلیم و تربیه مؤسسه تحصیلات عالی سمنگان، سمنگان، افغانستان.

مراجع

قرآن کریم

1. ابن عابدین، محمد امین بن عمر بن عبدالعزیز الدمشقی الحنفی. رد المحتار علی الدر المختار. جلد3. بیروت: دارالفکر، چ2، 1412 هـ ق.

2. ابن ابی العز، صدر الدين عليّ بن عليّ. التنبيه على مشكلات الهداية. جلد1. المملكة العربية السعودية: مكتبة الرشد ناشرون، 1424 هـ.ق - 2003 م.

3. ابن ماجه، ابو عبدالله محمد بن یزید. سنن بن ماجه. تحقیق. محمد فؤاد عبدالباقی. بی‌جا: دار إحیاء الکتب العربیة، 1430 هـ ق.

4. ابن نجیم، زین الدین بن ابراهیم بن محمد، البحر الرائق شرح کنز الدقائق. جلد 8. بی‌جا: دار الکتب الاسلامی، چ1، بی‌تا.

5. ابو داود السجستانی، سلیمان بن الإشعث بن إسحاق بن بشیر بن عمرو الأزدی. سنن أبی داود. المحقق. محمد محی الدین عبدالحمید. بیروت: صیدا، المکتبة العربیة، بی‌تا.

6. بابرتی، شمس الدین. العناية شرح الهداية. جلد10، بیروت، الناشر: دار الفكر، بی‌تا.

7. بخاری، ابو عبدالله محمد بن اسماعیل. صحیح البخاری. جلد1. تحقیق. محمد زهیر بن ناصر الناصر (بی‌جا: دار طوق النجاة، 1422هـ ق.

8. بخاری الحنفی، عبدالعزیز بن احمد بن محمد. کشف الأسرار شرح اصول البزدوی. جلد3. بی‌جا: دارالکتاب الاسلامی، بی‌تا.

9. بدوی، عبدالعظیم. مختصر فقه از قرآن و سنت. مترجم. عبدالله محمدی. تهران: نشر احسان، 1390 هـ ش.

10. بغدادی، عبد القادر. خزانة الأدب و لب لباب لسان العرب. جلد4. تحقيق. عبد السلام محمد هارون. القاهرة: مكتبة الخانجي، چ4، 1418 هـ ق.

11. ترمذی، ابوعیسی. محمد بن عیسی. سنن ترمذی. جلد3. تحقیق. بشار عواد معروف، بیروت: دارالغرب الاسلامی، 1998 م.

12. حصکفی، علاوالدین. الدر المختار شرح تنوير الأبصار وجامع البحار. المحقق. عبد المنعم خليل إبراهيم. بی‌جا: دار الكتب العلمية، ( 1423 هـ.ق- 2002 م).

13. خرم¬دل، مصطفی. تفسیر نور. تهران. نشر احسان، چاپ 10، 1393 هـ ش.

14. رسولی، مسعود. آثار زیانبار مواد مخدر. کابل: انتشارات سعادت، 1382 هـ.ش.

15. رفیعی، محسن. شناخت الکل و مواد مخدر. کابل: انتشارات میوند، 1373 هـ.ش.

16. زحیلی، مصطفی. القواعد الفقهیة و تطبیقاتها فی المذاهب الأربعة. دمشق: دارالفکر، 1427 هـ ق/2006 م.

17. سرخسی، محمد بن احمد. المبسوط للسرخی. بیروت: دارالمعرفة، 1414 هـ ق.

18. شاربی، سید قطب ابراهیم حسین. فی ظلال القرآن. جلد1. بیروت: دار الشروق، چ17، 1412 هـ ق.

19. طه ریان، احمد علی. المخدرات بین الطب والفقه. قاهرة: دارالإعتصام، 1984 م.

20. طبری، محمد بن جریر بن یزید. تفسیر الطبری. جلد3. تحقیق: عبدالله بن عبدالمحسن الترکی. بی‌جا: دار هجر، چ1، 1422 هـ ق.

21. طیار، عبدالله بن محمد بن احمد. المخدرات فی الفقه الإسلامی. الریاض: دار ابن الجوزی للنشر والتوزیع، چ2، 1418 هـ ق.

22. عینی، بدرالدین. البناية شرح الهداية. جلد12. لبنان: دار الكتب العلمية، 1420 هـ.ق - 2000 م).

23. کاسانی، علاءالدین ابوبکر بن مسعود بن احمد. بدائع الصنائع فی ترتیب الشرائع. جلد5. بی جا: دارالکتب العلمیة، چ2، 1406 هـ ق.

24. مرغینانی، برهان الدین. الهداية في شرح بداية المبتدي. المحقق: طلال يوسف، جلد4، بیروت، دار احياء التراث العربي، بی‌تا.

##submission.downloads##

چاپ شده

2025-07-22

شماره

نوع مقاله

Articles