تأثیر عیوب بر تفریق زوجین در فقه حنفی

نویسندگان

DOI::

https://doi.org/10.69892/diwan.2026.216

کلمات کلیدی:

تأثیر, تفریق, عیوب, فقه حنفی, نکاح

چکیده

عقد نکاح از جمله دستورات و نعمات الهی می‌باشد که بر اساس پایۀ دوستی و محبت بناء شده است؛ اما موجودیت عیوب این پیوند را به چالش می‌کشاند، زیرا موجب ضرر رسیدن برای زوجین می‌شود. این مقاله قصد دارد تا به بررسی عیوب و تأثیر آن بر تفریق زوجین از نظر فقه حنفی بپردازد و ملاحظات شرعی و اخلاقی  آنرا مورد تجزیه و تحلیل قرار دهد. هدف اساسی این تحقیق شناخت تأثیر عیوب بر تفریق زوجین در مذهب فقهی احناف می‌باشد. بحث حاضر از اهمیت خاصی بر خوردار است؛ زیرا دانستن مسایل عیوب برای همه مخصوصاً جوانان لازم است و فهم آن زمینه‌ساز یک پیوند عقد ازدواج خوب و بدون مشکلات می‌گردد. هم‌چنان در یک کشور اسلامی برای اطباء و متخصصین ضرور است، احکام لامی را در مورد تداوی عیوب اعضای انسان دانسته و بتوانند در روشنایی آن وجیبه خویش را بدون واقع شدن به محرمات انجام دهند. در این تحقیق به مطالعه تحلیل و ارزیابی مطالب از روش توصیفی- تحلیلی و در گردآوری مطالب آن از روش کتابخانه‌ای استفاده صورت گرفته است. بعد از بررسی و تحقیق به این نتیجه دست یافتیم که موجودیت عیوب در فقه حنفی برای زوجه حق خیار تفریق را ثابت می‌کند، و عیوب نزد شیخین رحمهماالله محصور (جب، عنه، خصاء، خنثی، شکاز) است و نزد امام محمد رحمه‌الله معدود نبوده هر نوع عیوب که موجب ضرر برای زوجه شود خیار تفریق را برای زوجه ثابت میکند.

بیوگرافی نویسنده

محمد عمر قاریزاده، پوهنتون بلخ

پوهنمل، عضو دیپارتمنت فقه و قانون، پوهنحی شرعیات، پوهنتون بلخ، بلخ، افغانستان.

مراجع

قرآن کریم

1. ترجمه قرآنكريم. مترجم. مولانا محموى حسن. بي جا: نشر احسان ، بی‌تا.

2. ابن عابدين، محمد أمين بن عمر. رد المحتار على الدر المختار. بيروت: دارلفکر، 1412هـ.ق.

3. ابن قدامه، عبدالله بن احمد. المغنی. القاهرة: مکتبة القاهرة، 1388هـ.ق.

4. ابن نجيم، زين الدين. البحر الرائق شرح كنز الدقائق. جلد 5. بيروت: دار المعرفة، بی‌تا.

5. ابن رشد، أبو الوليد محمد بن أحمد بن محمد. بداية المجتهد ونهاية المقتصد. القاهرة: دار الحديث، 1425هـ.ق.

6. ابن همام،کمال الدين محمد بن عبدالواحد. فتح القدير.جلد5. پشاور: مکتبة حقانية، بی‌تا.

7. ابن فارس ،أبو الحسين أحمد بن فارس بن زكريا. معجم مقاييس اللغة. المحقق. عبد السلام محمد هارون. بيروت: دارالفکر، 1399هـ .ش.

8. البیهقی، احمد بن حسین. السنن الکبری للبیهقی. سوم. بیروت: دارالکتب العلمیه، 1424هـ.ق.

9. خلیل، احمد بن محمد. شرح زاد المستقنع من فقه الحنبلي. بيروت: دارالمعرفة، 1425هـ.ق.

10. دسوقي، محمد بن أحمد. الشرح الكبير للشيخ أحمد الدردير على مختصر خليل. بيروت: دار الفكر، بی‌تا.

11. الزيلعي، فخر الدين عثمان بن علی. تبيين الحقائق شرح كنز الدقائق. القاهرة: المطبعة الكبرى الأميرية،1313 هـ.ق.

12. سباعی، زهیر احمد ، بار، محمد علی. الطبیب ادبه وفقهه. کویت: دار السلاسل، 1404هـ.ق.

13. السرخسي، محمد بن أحمد. المبسوط. جلد 5. بيروت: دار المعرفة، 1414 هـ .ق.

14. سمرقندي ،محمد بن احمد. تحفه الفقهاء. جلد 2.دوم. بیروت: دارالکتب العلمیه، 1414هـ.ق.

15. الشافعی، محمد بن إدريس. الام. جلد 3. بيروت: دار المعرفة، 1410هـ.ق.

16. الصنعانی، ابو بکر عبدالرزاق بن همام. المصنف. محقق. حبیب الرحمن الاعظمی. بیروت: المکتب الاسلامی، 1403 هـ .ق.

17. عبسی، ابوبکر بن ابی شیبة عبدالله بن محمد.الکتاب المصنف فی الأحادیث والآثار. ریاض:مکتبة الرشد، 1409هـ.ق.

18. قرشی، عبدالحفیظ. فتاوای قرشی. افغانستان – جوزجان: مکتبة الایمان، 1445هـ.ق.

19. القزوینی، احمد بن فارس. معجم مقاییس للغة. محقق: عبدالسلام محمد هارون. بیروت: دارالفکر،1979م.

20. القزوینی، محمد بن یزید، ابن ماجة. سنن ابن ماجه. محقق. محمد فؤاد عبد الباقي. بیروت: دار إحیاء الکتب العربیه، بی‌تا.

21. قلعه جی، محمد رواس. معجم لغة الفقهاء. کراچی: انتشارات ادارة القرآن و العلوم الاسلامیة، بی‌تا.

22. القشیری، مسلم بن الحجاج. صحیح المسلم. بیروت: دار طوق النجاه، 1422هـ.ق.

23. الكاساني، علاء الدين. بدائع الصنائع. جلد 6. بيروت: دار الكتب العلمية،1406 هـ .ق.

24. المرسی، ابوالحسن علی بن اسماعیل. المحکم والمحیط الاعظم. محقق: عبدالحمید الهنداوی. بيروت: دار الكتب العلمية، 1421 هـ .ق.

25. المروزی، اسحاق بن منصور. مسایل الإ مام احمد بن حنبل و اسحق بن راهویه. بيروت: دار المعرفة، 1425هـ.ق.

26. مرغینانی، برهان الدین. الهدایه فی شرح البدایه. جلد4. کویته: امیر حمزه کتب خانه، بی‌تا.

27. معین، محمد. فرهنگ معین. تهران: کیهان، 1381هـ .ش.

28. المالکی، أبو عبد الله محمد بن أحمد. منح الجليل شرح مختصر خليل. بيروت: دار الفكر، 1409هـ .ق.

29. نجاري، برهان الدين محمود بن أحمد. الميحط البرهاني في الفقه النعماني. بيروت: دار إحياء التراث العربي، 1424 هـ .ق.

30. وزارة الاوقاف و الشئون الاسلامية. الموسوعة الفقهية الکويتية. کویت: دار السلاسل، 1404هـ.ق.

31. الهيتمي، أحمد بن محمد بن علي بن حجر. تحفة المحتاج في شرح المنهاج. بيروت: دار إحياء التراث العربي، 1357 هـ.ق.

32. الهروي، محمد بن احمد. تهذیب الغة. محقق: محمد عوض مرعب. بيروت: دار إحياء التراث العربي، 2001م.

##submission.downloads##

چاپ شده

2026-07-28

شماره

نوع مقاله

Articles