بررسی آثار عقد کفالت بالمال در فقه اهل سنت

چکیده

عقد کفالت بالمال یکی از عقود معین است، که از دیر باز در جوامع اسلامی رواج داشته است و در بین فقهای اهل سنت هم بحث جداگانه‌ای را به خود اختصاص داده است و غالباً تمام مسائل و موارد آن را بیان کرده اند. بر مبنای نظر فقه حنفی اثر عقد کفالت بالمال را ضم ذمه به ذمه بصورت طولی دانسته است. فقهای برجسته اهل سنت، ضم ذمه به ذمه را مقتضای اطلاق عقد کفالت دانسته و توافق بر خلاف آنرا معتبر دانسته اند که در آن توافق بر خلاف ضم ذمه به ذمه معتبر دانسته شده است. هدف از این تحقیق شناختن ماهیت فقهی عقد کفالت بالمال از حیث اثر است؛ چرا که دعواها و اختلاف نظرها در همین مباحث مربوط به ماهیت عقد کفالت بالمال می‌باشد. لذا شناخت دقیق اثر هر عقد کمک شایانی به طرفین عقد می‌نماید تا با در نظرداشت مصالح خود نسبت به انعقاد آن عقد مبادرت ورزند. یافته‌های تحقیق نشان می‌دهد که  کفالت بالمال در فقه اهل سنت، ابزاری برای تضمین دین است که نقش وثیقه شخصی را ایفا می‌کند. اختلاف نظر فقهاء در طولی یا عرضی بودن اثر آن، جنبۀ عرفی دارد نه شرعی. در نتیجه، نوع اثر این عقد وابسته به قصد و شرط طرفین است و نه مقتضای ذاتی عقد.  این تحقیق کتابخانه‌ای بوده و تلاش شده است تا با استفاده از روش تحلیلی از خلال متون فقهی اهل سنت، به موضوع پرداخته شود.