Malî Kefalet Akdi Üzerine Ehl-i Sünnet Fıkhının Etkilerinin İncelenmesi

Özet

Malî kefalet akdi, belirli akitlerden biridir ve İslam toplumlarında eskiden beri yaygın olarak uygulanmaktadır. Sünnî fakihler arasında da ayrı bir tartışma konusu olmuş ve çoğu zaman tüm meseleleri ve kapsamını ele almışlardır. Hanefî fıkhına göre, mülki kefalet akdinin etkisi, borcun borca eklenmesi şeklinde uzunlamasına (zulî) olarak değerlendirilmiştir. Sünnî fakihler, borcun borca eklenmesini kefalet akdinin gereği olarak görmüş ve aksi yöndeki anlaşmaları da geçerli kabul etmişlerdir; yani taraflar borcun borca eklenmesi prensibine aykırı bir hüküm üzerinde anlaşsalar bile bu anlaşma geçerli sayılmıştır. Bu araştırmanın amacı, mülki kefalet akdinin hukuki etkisi açısından fıkhî mahiyetini ortaya koymaktır; çünkü tartışmalar ve ihtilaflar genellikle mülki kefalet akdinin mahiyeti ile ilgilidir. Dolayısıyla, her akdin etkisinin doğru şekilde bilinmesi, tarafların kendi menfaatlerini göz önünde bulundurarak akdi gerçekleştirmelerine önemli katkı sağlar. Araştırmanın bulguları göstermektedir ki, Sünni fıkıhta mülki kefalet, borcun teminat altına alınması için kullanılan bir araç olup, kişisel teminat işlevi görmektedir. Fakihler arasındaki ihtilaf, akdin etkisinin uzunlamasına mı yoksa yanlamasına mı olduğu konusunda daha çok örfî niteliktedir, şer‘î bir zorunluluk değildir. Sonuç olarak, akdin etkisinin türü tarafların niyet ve şartlarına bağlıdır, akdin özünden kaynaklanan bir zorunluluk değildir. Bu çalışma kütüphane araştırması niteliğinde olup, Sünnî fıkıh metinleri üzerinden analitik yöntemle ele alınmaya çalışılmıştır.