تحلیل و بررسی "کتاب الکتابات السیاسیه" اثر جمال الدین افغانی

چکیده

جمال الدین افغانی مردی اهل اندیشه و عمل بود. در زمان حیاتش با ارائه و دفاع از عقاید و افکار خود توانست نظر بسیاری از پژوهشگران را به خود جلب کند و آثارِ زیادی نیز دربارهاش نوشته شود. پس از مرگش به معنای واقعی کلمه مورد توجه محققان قرار گرفت. از زمان مرگش تاکنون کتاب ها و آثار زیادی درباره او نوشته شده است. اگرچه بیش از یک قرن از مرگ او می گذرد، پدیده افغانی حتی در قرن بیست و یکم امروز نیز تازه گی خود را حفظ نموده است. پژوهشگران اساساً در رابطه به منابعی که در مورد اهل کجا و در کدام مذهب بودن
افغانی بحث می کند، به دو دسته تقسیم می شوند. آثاری که در دوره مرگ افغانی یعنی از سال 1897تا 1963به وجود آمده است، بیشتر آن استدلال میکند که افغانی اهل افغانستان و مذهبش اهل سنت است وقتی به این آثار که به جنبه های مختلف زندگی افغانی می پردازد نگاه کنیم، کثرتِ منابع زندگینامه وی توجه ما را به خود جلب می کند. دکتور محمد عماره «الاعمال الکاملة» اثر جمال الدین افغانی را که مشتمل بر سخنرانی ها و نوشته های افغانی در موضوعات سیاسی، مذهبی و اجتماعی است، تحقیق و بررسی نموده است. موضوع اصلی این پژوهش، تحلیل محتوای جلد دوم کتاب مذکور به نام الکتابات السیاسیة بوده و ارائه معلومات و ایدههای ویژهی دینی، سیاسی، علمی و ... افغانی است افغانی در این اثر که موضوع مورد بحث است، تحت عنوان “مشکل شرق” جنبههای مثبت و منفی امپراتوری عثمانی را به تفصیل توضیح داده و به بیان موضوعاتی چون وحدت اسلام، تداوم خلافت، حکومت اسلامی، تعصب در اسلام، علل انحطاط مسلمانان و راه های رهایی از آن، در پرتو قرآن و احادیث می پردازد.