حق تعلی و تطبیق آن در واحدهای آپارتمانی امروزی از منظر فقهای اسلامی و حقوق افغانستان

چکیده

از چالش­های مهم اجتماعی و اقتصادی عصر حاضر موضوع مسکن است که در پی افزایش بی‌رویۀ نسل رونما  گردیده. از این ­رو، بشر برای حل آن به زندگی ­­آپارتمانی رو آورده؛ تا بتواند از این چالش بکاهد. آن‌چه در پی این امر عرض وجود نمود، پیدایش یک رابطۀ جدید حقوقی میان دارندگان واحدهای آپارتمانی است، رابطۀ که در فقه قدیم کمتر از آن بحث شده و تنها به مصداق کوچکی از آن تحت عنوان (علو و سفل) آن­هم به‌عنوان یک حق ارتفاق. هدف این تحقیق بررسی و تببین این پرسش مهم بود که آیا ممکن است رابطۀ حقوقی دارندگان واحدهای آپارتمانی را بر مبنای نظریۀ علو و سفل توجیه و آنرا حق ارتفاق دانست؛ یا این رابطه فراتر از آن خواهد بود و در فرض فراتر بودن، آنرا بر چه مبنای می­توان توجیه نمود؟ این تحقیق کتابخانه­ای بوده و تلاش گردیده با استفاده از روش تحلیلی از خلال متون فقهی، به‌خصوص فقه حنفی و دکتورین حقوقی معاصر، به موضوع پرداخته شود. آن‌چه از این مطالعه بدست آمد، بیان­گر این است که فقهای حنفی، حق تعلی را یک حق ارتفاق متعلق به عین دانسته اند که در صورت ویران شدن، خرید و فروش آن به‌گونۀ مستقل مجاز نیست؛ اما برخی فقهای دیگر، این رابطه را یک حق مالکیت دانسته اند. با توجه به این­که این اختلاف نظر صرفاً مبنای اجتهادی داشته نه نصی، در فقه معاصر، موضوع سفل و علو به‌عنوان یک حق ملکیت به رسمیت شناخته شده کما اینکه در حقوق معاصر، به‌خصوص قانون مدنی افغانستان و برخی اسناد دیگر تقنینی این کشور نیز، به همین موضوع عطف توجه شده است.