Hanefî Fıkhı Açısından Taziye Günlerinde Ölenin Yakınları Tarafından Yemek Hazırlanmasının Fıkhî Hükmü
DOI:
https://doi.org/10.69892/diwan.2026.164Anahtar Kelimeler:
Ölenin yakınlarına yemek ikramı- Yas tutma- Hanefî fıkhı- Şeriatın maksatları- Mali sıkıntı- Teselli- taziyeÖzet
Bu araştırma, Hanefî fıkhı perspektifinden, vefat günlerinde ölenin yakınları tarafından yemek hazırlanmasının hükmünü fıkhî ve makasıd temelli olarak incelemektedir. Araştırmanın temel amacı, bu toplumsal geleneğin şeriatın maksatları çerçevesindeki yerini açıklamak ve onun rahmet, dayanışma ve sıkıntının giderilmesi ilkeleriyle ne ölçüde uyumlu olduğunu değerlendirmektir. Çalışma, tanımlayıcı–analitik bir yöntem kullanmakta ve güvenilir fıkıh ve hadis kaynaklarına dayanmaktadır. Bulgulara göre, merhumun ailesinin başkaları için yemek hazırlaması Hanefî fıkhına göre mekruh tahrimen (harama yakın mekruh) olup, mali veya sosyal zorluklara yol açması durumunda haram derecesine ulaşabilir. Buna karşılık, komşuların ve akrabaların yaslı aileye teselli amacıyla yemek hazırlamaları müstehaptır; bu durum sünnet-i nebevî ile de desteklenmiştir. Araştırmanın sonucu, taziye merasimlerinde şeriatın öğretilerine bağlı kalmanın, samimi dayanışma ruhunu canlandırdığını, toplumsal bid’atları önlediğini ve İslam’ın ahlaki hedeflerini koruduğunu ortaya koymaktadır.
Referanslar
قرآن کریم
1. ابن ابی شیبه، ابوبکر عبد الله بن محمد. المصنَّف. ریاض: دار کنوز، چاپ اول، 1436هـ.ق.
2. ابن رشد، محمد بن احمد. التحصیل والبیان. بیروت: دار الغرب الإسلامی، چاپ دوم، 1408هـ.ق.
3. ابن عابدین، محمد أمین بن عمر. رد المحتار. مصر: مکتبة مصطفی الحلبي، چاپ دوم، 1386هـ.ق.
4. ابن قدامه، موفق الدین عبد الله بن احمد. الکافي في فقه الإمام أحمد. بیروت: دار الکتب العلمیة، چاپ اول، 1414هـ.ق.
5. ابن قدامه، موفق الدین، عبد الله بن احمد. المغني. ریاض: دار عالم الکتب، چاپ سوم 1417هـ.ق.
6. ابن ماجه، محمد بن یزید. سنن ابن ماجه. بی¬جا: دار إحیاء الکتب العربیة، بیط، بیتا.
7. ابن ملقن، عمر بن علي، عجالة المحتاج إلی توجیه المنهاج. اردن: دار الکتاب، بیط 1421هـ.ق.
8. ابن همام، کمال الدین محمد بن عبد الواحد. فتح القدیر. مصر: مکتبه مصطفی حلبی، چاپ اول، 1389هـ.ق.
9. ابو داود، سليمان بن اشعث. سنن أبي داود. محقق: شعیب ارنووط، بیجا: دار الرسالة العالمیة، چاپ دوم، 1430 هـ.ق.
10. بخاری، محمىد بن اسماعیل. صحیح البخاری. دمشق: دار ابن کثیر، چاپ پنجم، 1414هـ.ق.
11. بهوتی، منصور بن يونس. کشاف القناع عن متن الإقناع. ریاض: مکتبة النصر الحدیثة، بیط، بیتا.
12. بیهقی، أبو بکر بن حسین. دلائل النبوة. بیجا: دار الکتب العلمیة، چاپ اول، 1408هـ.ق.
13. بیهقی، أبوبکر احمد بن حسین. السنن الکبری. بیروت: دار الکتب العلمیة، چاپ سوم، 1424هـ.ق.
14. ترمذی، محمد بن عیسی. الشمائل المحمدیة والخصائل المصطفویة. مکة المکرمة: المکتبة التجاریة ، چاپ اول، 1413هـ.ق.
15. خطیب تبریزی، محمد بن عبد الله. مشکاة المصابیح. بیروت: مکتبه اسلامی، چاپ سوم، 1985م.
16. دار قطنی، علی بن عمر بن أحمد. سنن الدار قطني. بیروت: مؤسسة الرسالة، چاپ اول، 1424هـ.ق.
17. دمیری، کمال الدین، محمد بن موسی. النجم الوهاج في شرح المنهاج. جدة: دار المنهاج، چاپ اول 1425هـ.ق.
18. سرخسی، محمد بن أحمد بن أبي سهل. المبسوط. مصر: المکتبة السعادة، بیط، بیتا.
19. سندی، محمد عبد الهادی. حاشیة السندي علی سنن ابن ماجة. بیروت: دار الجیل، چاپ دوم، بیتا.
20. سهارنفوری، خلیل احمد. بذل المجهود في حل سنن أبي داود. هند: مرکز شیخ ندوی، چاپ اول، 1427هـ.ق.
21. سید سابق، (ت: 1420هـ). فقه السنة. بیروت: دار الکتاب العربي، چاپ سوم 1397هـ.ق.
22. شرنبلالی، حسن بن عماره بن علی. مراقي الفلاح. بیجا: مکتبه عصری، چاپ اول، 1425هـ.ق.
23. شوکانی، محمد بن علی. نیل الأوطار. مصر: دار الحدیث، چاپ اول، 1413هـ.ق.
24. شیبانی، احمد بن محمد بن حنبل. مسند احمد. بیجا: مؤسسة الرسالة، چاپ اول، 1421هـ.ق.
25. شیرازی، ابو اسحاق، ابراهیم بن علی بن یوسف. المهذب في فقه الإمام الشافعي. بیروت: دار الکتب العلمیة، بیط، بیتا.
26. طحاوی، أبو جعفر أحمد بن محمد بن سلامة مصری، حنفی. شرح معاني الآثار. بیروت: عالم الکتب، چاپ اول، 1414هـ.ق.
27. طحطاوی، أحمد بن محمد بن إسماعیل. حاشیة الطحطاوي علی مراقي الفلاح. بیروت: دار الکتب العلمیة، چاپ اول، 1418هـ.ق.
28. عظیم آبادی، شرف الحق، محمد اشرف بن امیر بن علی بن حیدر. عون المعبود شرح سنن أبي داود. بیروت: دار الکتب العلمیة، چاپ دوم، 1415هـ.ق.
29. عمرانی، یحیی بن أبی الخیر. البیان في مذهب الإمام الشافعي. جدة: دار المنهاج، چاپ اول 1421هـ.ق.
30. قرافی، شهاب الدین، احمد بن ادریس. الذخیرة. بیروت: دار الغرب اسلامی، چاپ اول، 1994م.
31. گروه از نویسندگان، الفتاوی الهندیة. مصر: المطبعة الکبری الأمیریة، چاپ دوم 1310هـ.ق.
32. گروه از نویسندگان، فتاوی اللجنة الدائمة. ریاض: رئاسة إدارة البحوث العلمیة والإفتاء، بیط، بیتا.
33. محمد بن یوسف مواق. التاج والإکلیل. بیروت: دار الکتب العلمیة، چاپ اول، 1416هـ.ق.
34. ابن حاج، محمد بن محمد. المدخل. بیروت: دار التراث، بیط، بیتا.
35. مرداوی، محمد بن مفلح. الفروع و تصحیح الفروع. بیروت: مؤسسة الرسالة، چاپ اول 1424هـ.ق.
36. مصطفی البغا، علی الشربجی. الفقه المنهجی علی مذهب الإمام الشافعي. دمشق: دار القلم، چاپ چهارم، 1413هـ.ق.
37. نووی، أبو زکریا، محیی الدین یحیی بن شرف، روضة الطالبین. بیروت: المکتب الإسلامي، چاپ سوم 1412هـ.ق.
38. هروی، علی بن سلطان محمد. مرقاة المفاتیح شرح مشکاة المصابیح. بیروت: دار الفکر، چاپ اول، 1422هـ.ق.
39. هروی، علی قاری، نور الدین، علی بن سلطان محمد هروی. فتح باب العنایة بشرح النقایة. بيروت: دار الأرقم، چاپ اول، 1418هـ.ق.
İndir
Yayınlanmış
Nasıl Atıf Yapılır
Sayı
Bölüm
Lisans
Telif Hakkı (c) 2026 Diwan
Bu çalışma Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License ile lisanslanmıştır.
